به گزارش کردپرس، اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا (CFR) در تحلیلی به قلم هنری جی. بارکی، استاد بازنشسته دانشگاه لیهای و از کارشناسان باسابقه مسائل ترکیه، معتقد است نشست سران ناتو در آنکارا بیش از آنکه یک رویداد امنیتی باشد، به فرصتی برای رجب طیب اردوغان جهت تثبیت مشروعیت داخلی و بینالمللی خود تبدیل خواهد شد؛ فرصتی که به باور نویسنده، با حمایت مستقیم دونالد ترامپ بیش از هر زمان دیگری تقویت شده است.
بارکی مینویسد ترامپ و اردوغان هر دو سیاست خارجی را بر پایه ترجیحات شخصی خود پیش میبرند و کمتر به سازوکارهای نهادی و تصمیمگیری جمعی پایبند هستند. به باور او، اردوغان قصد دارد از میزبانی نشست ناتو برای نمایش خود به عنوان «متحدی غیرقابل جایگزین» برای اروپا و شریک قابل اعتماد رئیسجمهور آمریکا استفاده کند؛ جایگاهی که همزمان به تحکیم حکومت شخصی او در داخل ترکیه کمک میکند.
در این تحلیل آمده است که اردوغان طی جنگ روسیه و اوکراین توانسته روابط خود را با هر دو طرف حفظ کند. ترکیه ضمن ادامه ارسال تجهیزات نظامی به اوکراین و میانجیگری در توافق صادرات غلات دریای سیاه، روابط اقتصادی و گردشگری خود با روسیه را نیز حفظ کرده و با کنترل تنگههای بسفر و داردانل بر اساس کنوانسیون مونترو، به بازیگری مهم در امنیت اروپا تبدیل شده است.
به اعتقاد نویسنده، کشورهای اروپایی اکنون در موقعیتی دشوار قرار دارند. از یک سو نسبت به احتمال کاهش تعهدات امنیتی آمریکا در دوران ترامپ نگران هستند و از سوی دیگر ناچارند بیش از گذشته بر ترکیه، که بزرگترین ارتش ناتو در اروپا را در اختیار دارد، تکیه کنند؛ حتی اگر این همکاری به معنای چشمپوشی از روند فزاینده اقتدارگرایی در ترکیه باشد.
بارکی میگوید اردوغان در سالهای اخیر تقریباً تمامی نهادهای حکومتی را تحت کنترل خود درآورده، استقلال دستگاه قضایی را از میان برده و مخالفان سیاسی را با پروندههای قضایی کنار زده است. بازداشت اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول و مهمترین رقیب انتخاباتی اردوغان، نمونهای از این روند عنوان شده است. نویسنده همچنین به ادامه سیاست برکناری شهرداران منتخب کرد و انتصاب قیمهای دولتی به جای آنان اشاره کرده و آن را نشانه دیگری از تضعیف دموکراسی در ترکیه میداند.
این تحلیل تأکید میکند که اگرچه دولتهای اروپایی بارها این اقدامات را محکوم کردهاند، اما در عمل به دلیل ملاحظات امنیتی، روابطی عملگرایانه و مبتنی بر معامله با آنکارا در پیش گرفتهاند؛ موضوعی که به افزایش قدرت چانهزنی اردوغان انجامیده است.
به باور بارکی، بازگشت ترامپ به کاخ سفید آخرین مانع مهم بر سر راه تثبیت نظام اقتدارگرای اردوغان را نیز برداشته است. برخلاف دولت جو بایدن که مواضعی انتقادی نسبت به وضعیت حقوق بشر در ترکیه داشت، ترامپ بارها از اردوغان تمجید کرده، از مواضع او در قبال کردهای سوریه حمایت کرده و حتی اعلام کرده است که بدون دعوت شخصی رئیسجمهور ترکیه در نشست ناتو شرکت نمیکرد.
نویسنده همچنین به تصمیم دولت ترامپ برای پیشبرد فروش حدود ۸۰ موتور جنگنده به ترکیه جهت توسعه جنگنده بومی KAAN و نیز بررسی راههای بازگرداندن ترکیه به برنامه جنگندههای F-35 اشاره میکند. به گفته او، این اقدامات با وجود مخالفت گسترده کنگره آمریکا و در شرایطی انجام میشود که سامانه موشکی روسی S-400 همچنان در خاک ترکیه مستقر است.
بارکی یادآوری میکند که ترامپ پیشتر نیز با خارج کردن نیروهای آمریکایی از شمال سوریه، عملاً زمینه عملیات نظامی ترکیه علیه نیروهای کرد سوریه را فراهم کرد؛ عملیاتی که به گفته او به آوارگی بیش از ۱۸۰ هزار کرد انجامید. همچنین، به نوشته این تحلیل، حمایت سریع ترامپ از دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع و لغو بخشی از تحریمهای سوریه، دستاورد دیگری برای آنکارا محسوب میشود.
در پایان، نویسنده نتیجه میگیرد که نشست ناتو دو دستاورد بزرگ برای اردوغان خواهد داشت؛ نخست، تثبیت جایگاه بینالمللی او از طریق حضور و حمایت ترامپ و دوم، اعطای نوعی مشروعیت به حکومت او در شرایطی که به گفته تحلیل، صدها نفر پیش از برگزاری نشست بازداشت شدهاند و حتی برخی خبرنگاران منتقد نیز از پوشش نشست ناتو محروم شدهاند.
بارکی معتقد است اگر این روند ادامه یابد، اردوغان از پذیرش عملی خود از سوی کشورهای غربی برای تثبیت هرچه بیشتر ساختار سیاسی مورد نظرش در داخل ترکیه و گسترش نقش منطقهای و بینالمللی آنکارا بهره خواهد گرفت.
سرویس جهان - به نوشته شورای روابط خارجی آمریکا، حمایت آشکار ترامپ از اردوغان، فشارهای غرب بر آنکارا درباره نقض دموکراسی را تضعیف کرده و رئیسجمهور ترکیه را در آستانه نشست ناتو به بازیگری «اجتنابناپذیر» در معادلات امنیتی اروپا تبدیل کرده است.
کد مطلب 2796929

نظر شما