به گزارش کردپرس، اندیشکده بروکینگز در گزارشی تحلیلی، ضمن بررسی روند توسعه صنایع دفاعی ترکیه، تأکید کرده است که اگرچه این کشور طی یک دهه گذشته به یکی از بازیگران مهم بازار جهانی تسلیحات تبدیل شده، اما موفقیت آن عمدتاً بر پایه تولید و صادرات محصولات نه چندان پیشرفته مانند مهمات توپخانه، مواد منفجره، موشک‌ها و پهپادها است و هنوز با محدودیت‌های جدی در حوزه فناوری‌های پیشرفته و صنایع هوافضا روبه‌رو است.

به نوشته آرون استاین، پژوهشگر بروکینگز، سیاست‌های دولت ترکیه، سرمایه‌گذاری گسترده و توان رقابتی شرکت‌های دفاعی این کشور موجب شده صنایع نظامی ترکیه رشد قابل توجهی را تجربه کنند. با این حال، یکی از مهم‌ترین اهداف آنکارا همچنان کاهش وابستگی به فناوری و قطعات آمریکایی و یافتن راه‌هایی برای دور زدن محدودیت‌های صادراتی ایالات متحده است.

گزارش یادآور می‌شود که توسعه صنایع دفاعی ترکیه تا حد زیادی تحت تأثیر تحریم‌های آمریکا شکل گرفته است. نخستین جهش این صنعت پس از تحریم تسلیحاتی واشنگتن در پی عملیات نظامی ترکیه در قبرس در سال ۱۹۷۴ آغاز شد؛ تحریمی که زمینه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بزرگ دفاعی داخلی را فراهم کرد. دومین موج نیز پس از محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی آمریکا در سال ۲۰۱۹ و در واکنش به عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه شکل گرفت. از آن زمان، دولت ترکیه سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را برای بومی‌سازی فناوری‌های دفاعی و حذف قطعات آمریکایی از زنجیره تأمین آغاز کرده است.

بروکینگز معتقد است جنگ اوکراین نیز فرصت اقتصادی مهمی برای صنایع دفاعی ترکیه ایجاد کرده است. افزایش تقاضای جهانی برای گلوله‌های توپخانه ۱۵۵ میلی‌متری باعث شد تولیدکنندگان ترک سهم قابل توجهی از بازار اروپا و آمریکا را به دست آورند. هم‌زمان، موفقیت صادراتی پهپادهای «بیرقدار تی‌بی۲» موجب افزایش فروش موشک‌ها و مهمات ساخت ترکیه شده و شرکت‌های ترک توانسته‌اند با ارائه یک بسته کامل شامل پهپاد، مهمات و خدمات پشتیبانی، جایگاه خود را در بازار جهانی تثبیت کنند.

در کنار این موفقیت‌ها، شرکت‌های ترکیه‌ای سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی پهپادهای سنگین‌تر و پیشرفته‌تر انجام داده‌اند. به باور نویسنده، هدف آنکارا رقابت با شرکت‌های آمریکایی در بازار پهپادهای رزمی بزرگ و سامانه‌های دریایی بدون سرنشین است؛ بازاری که در سال‌های آینده رشد قابل توجهی خواهد داشت.

با این حال، گزارش تأکید می‌کند که مهم‌ترین چالش صنایع دفاعی ترکیه، ضعف زیرساخت صنعتی در حوزه فناوری‌های پیشرفته است. به گفته استاین، تولید موتورهای جت، ساخت قطعات فوق‌دقیق، ایجاد خطوط تولید انبوه و توسعه زنجیره تأمین پایدار همچنان از مهم‌ترین گلوگاه‌های این صنعت محسوب می‌شوند. از نظر او، ترکیه توانایی ساخت نمونه‌های اولیه را نشان داده، اما هنوز باید ثابت کند که می‌تواند این سامانه‌ها را با کیفیت بالا، استانداردهای بین‌المللی و در مقیاس انبوه تولید کند.

این گزارش همچنین معتقد است ورود ترکیه به بازار پیشرفته دفاعی اروپا آسان نخواهد بود. کشورهای اروپایی معمولاً پروژه‌های بزرگ نظامی را از طریق کنسرسیوم‌های مشترک اجرا می‌کنند و حمایت از صنایع داخلی خود را در اولویت قرار می‌دهند. علاوه بر این، عضویت نداشتن ترکیه در اتحادیه اروپا و اختلافات سیاسی میان آنکارا و برخی پایتخت‌های اروپایی، شانس شرکت‌های ترک را برای حضور گسترده در پروژه‌های مشترک کاهش می‌دهد.

بروکینگز در ادامه قرارداد فروش هواپیمای آموزشی «هورجت» به اسپانیا را نمونه‌ای از این واقعیت می‌داند. بر اساس این قرارداد، بخش عمده تولید، سامانه‌های الکترونیکی، تعمیرات و پشتیبانی این هواپیما در اسپانیا انجام خواهد شد و مادرید تلاش کرده وابستگی بلندمدتی به صنایع دفاعی ترکیه ایجاد نکند. در عین حال، این قرارداد می‌تواند با افزایش تیراژ تولید، هزینه ساخت هر فروند هورجت را برای ترکیه کاهش دهد.

نویسنده همچنین درباره جنگنده نسل پنجم «کان» هشدار می‌دهد که بدون سفارش‌های صادراتی گسترده، هزینه تولید هر فروند این جنگنده بسیار بالا خواهد بود و رقابت با محصولات آمریکایی و اروپایی دشوار می‌شود. به اعتقاد او، آنکارا هنوز باید توانایی خود را در تولید انبوه، تأمین قطعات یدکی و ارائه پشتیبانی بلندمدت برای چنین سامانه‌هایی اثبات کند.

در جمع‌بندی، بروکینگز نتیجه می‌گیرد که ترکیه امروز در حوزه پهپادها، موشک‌ها و مهمات متعارف به یک رقیب مهم در بازار جهانی تبدیل شده است، اما در بخش فناوری‌های پیشرفته، هوافضا و سامانه‌های پیچیده نظامی همچنان با محدودیت‌های ساختاری و صنعتی روبه‌رو است. از این رو، تبدیل شدن آنکارا به یکی از تأمین‌کنندگان اصلی تجهیزات پیشرفته دفاعی اروپا، دست‌کم در آینده نزدیک، بیش از آنکه یک واقعیت باشد، یک هدف بلندپروازانه به شمار می‌رود.